วันที่ 2–3 มีนาคม 2569 ผู้อำนวยการสำนักการเกษตรต่างประเทศมอบหมายให้นายกฤษณ์ หาญสวัสดิ์ นักวิเคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการพิเศษ นางสาววรรณิกา วุฒิ นักวิเคราะห์นโยบายและแผนชำนาญการ และนางสาวจูงจิตต์ เกิดแก่น นักวิเทศสัมพันธ์ปฏิบัติการ ช่วยราชการสำนักการเกษตรต่างประเทศ เข้าร่วมการประชุม The 4th Asia-Pacific Food Systems Transformation ณ ศูนย์ประชุมสหประชาชาติ กรุงเทพฯ
การประชุมดังกล่าวจัดขึ้นเพื่อติดตามความก้าวหน้าภายหลังการประชุมสุดยอดผู้นำระบบอาหารโลก (UN Food Systems Summit: UNFSS) เมื่อปี 2021 และการทบทวนผลการดำเนินงาน (UNFSS+4 Stocktake) โดยมีเป้าหมายเพื่อสนับสนุนประเทศสมาชิกในการเร่งขับเคลื่อน National Food Systems Pathways ไปสู่การปฏิบัติอย่างเป็นรูปธรรมภายในปี 2030 สอดคล้องกับเป้าหมายการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs)
เวทีครั้งนี้เปิดโอกาสให้ประเทศต่าง ๆ แลกเปลี่ยนเรียนรู้ความก้าวหน้าและลำดับความสำคัญภายหลัง UNFSS+4 เสริมสร้างความร่วมมือระหว่างประเทศและภาคีเครือข่าย ส่งเสริมแนวทางแก้ไขปัญหาที่สามารถขยายผลได้ (scalable solutions) และสนับสนุนการดำเนินงานระดับประเทศ รวมถึงการระดมการลงทุนที่สอดคล้องกับแผนปฏิบัติการของแต่ละประเทศ
พิธีเปิดได้รับเกียรติจาก Mr. Alue Dohong ผู้ช่วยผู้อำนวยการใหญ่ FAO และผู้แทน FAO ประจำภูมิภาคเอเชียและแปซิฟิก Ms. Armida Salsiah Alisjahbana เลขาธิการบริหารคณะกรรมาธิการเศรษฐกิจและสังคมแห่งเอเชียและแปซิฟิก (ESCAP) และ Mr. Stefanos Fotiou ผู้อำนวยการ UN Food Systems Coordination Hub
โดย Mr. Stefanos Fotiou กล่าวเน้นย้ำว่า นับตั้งแต่ปี 2021 เวทีระดับภูมิภาคนี้ได้กลายเป็นพื้นที่ร่วมกันในการสร้างความต่อเนื่อง ความรับผิดชอบ และแรงขับเคลื่อน พร้อมย้ำว่า National Food Systems Pathways เป็น “กรอบการทำงานที่มีชีวิต” ไม่ใช่เอกสารเชิงนโยบายที่หยุดนิ่ง แต่ต้องขับเคลื่อนไปสู่การปฏิบัติและการขยายผลอย่างเป็นรูปธรรม
ด้าน Ms. Armida Alisjahbana ชี้ให้เห็นว่า การดำเนินงานด้านการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ระบบอาหาร การศึกษา ดิจิทัล และการคุ้มครองทางสังคม ต้องเดินหน้าไปพร้อมกันในลักษณะวาระบูรณาการ การปฏิรูปภาคเกษตรเพียงอย่างเดียวไม่เพียงพอ หากขาดความเชื่อมโยงข้ามภาคส่วน
ขณะที่ Mr. Alue Dohong เน้นถึงความจำเป็นของการดำเนินงานที่ครอบคลุมและพร้อมต่อการลงทุน พร้อมเสริมสร้างความร่วมมือทุกภาคส่วน เพื่อรับมือกับบริบทโลกที่ซับซ้อนมากขึ้น
ในการประชุมครั้งนี้ นายกฤษณ์ หาญสวัสดิ์ ได้นำเสนอความก้าวหน้าการขับเคลื่อนระบบเกษตรและอาหารที่ยั่งยืนของประเทศไทย โดยย้ำว่า การเปลี่ยนผ่านระบบอาหารของไทยมิใช่วาระเฉพาะด้าน หากแต่เป็นส่วนหนึ่งของยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศอย่างบูรณาการ โดยประเทศไทยได้ปรับบทบาท National Food Systems Pathway ให้เป็นกรอบการดำเนินงานที่มีชีวิต โดยกำหนด 4 ทิศทางยุทธศาสตร์ ได้แก่ ธรรมาภิบาลแบบบูรณาการ
เศรษฐกิจและการเงินที่ครอบคลุม วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม การเสริมสร้างศักยภาพแบบมีส่วนร่วม
นอกจากนี้ นางสาววรรณิกา วุฒิ ในฐานะผู้แทนเยาวชนจากโครงการ Youth Leadership Programme (YLP) ได้ร่วมสะท้อนมุมมองของเยาวชนต่อการขับเคลื่อนระบบเกษตรและอาหารในภูมิภาคเอเชีย–แปซิฟิก โดยเน้นว่า National Food Systems Pathways ต้องเป็น “กรอบที่มีชีวิต” อย่างแท้จริง ไม่เพียงปรากฏในเอกสารเชิงนโยบาย แต่ต้องสะท้อนอยู่ในงบประมาณ สถาบัน และการเปลี่ยนแปลงที่จับต้องได้
โดยเยาวชนกว่า 1,200 คนที่มีส่วนร่วมในกระบวนการจัดทำ UNFSS+4 Youth Declaration ได้สะท้อนอุปสรรคสำคัญ 3 ประการ ได้แก่ (1) แนวทางแก้ไขปัญหาที่พร้อมดำเนินการมีอยู่จริง แต่ขาดทรัพยากรสนับสนุน โดยเฉพาะการเข้าถึงที่ดิน แหล่งทุน และพื้นที่ตัดสินใจ (2) ความร่วมมือระหว่างรุ่นยังไม่ถูกสถาปนาอย่างเป็นระบบ ต้องก้าวข้ามการเชิญเข้าร่วมไปสู่การมีอำนาจร่วมออกแบบนโยบาย (3) การดำเนินงานต้องตั้งอยู่บนฐานสิทธิ ไม่ใช่มุ่งเน้นเพียงผลิตภาพหรือการเงิน แต่ต้องคำนึงถึงสิทธิในอาหารที่เพียงพอ การจ้างงานที่เป็นธรรม ความเสมอภาคทางเพศและการคุ้มครองความหลากหลายทางชีวภาพและภูมิปัญญาท้องถิ่น
ทั้งนี้ การประชุมได้มี การหารือยึดโยงกับลำดับความสำคัญตาม UNFSS+4 Call to Action ของเลขาธิการสหประชาชาติ ได้แก่ การเร่งรัดการดำเนินงานในบริบทเปราะบาง การสร้างความสอดคล้องเชิงนโยบาย การเงินและการลงทุน แนวทางบูรณาการ วิทยาศาสตร์และนวัตกรรม (รวมถึงเทคโนโลยีดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์) ตลอดจนความร่วมมือระหว่างรุ่น (intergenerational collaboration) โดยมีเยาวชนในฐานะผู้นำร่วม (co-leaders)
และได้มีการพิจารณาแนวทางการบูรณาการ National Pathways เข้าสู่ระบบการวางแผนพัฒนาประเทศ การเชื่อมโยงกับเป้าหมายการมีส่วนร่วมที่ประเทศกำหนด (NDCs) และกรอบการพัฒนาระดับชาติ การจัดทำโครงการลงทุนที่พร้อมดำเนินการ (bankable pipelines) รวมถึงการเสริมสร้างระบบสนับสนุนระดับภูมิภาคที่มีความสอดประสานยิ่งขึ้น