นางสาวปรียานุช ทิพยะวัฒน์ รองอธิบดีกรมวิชาการเกษตร ในฐานะโฆษกกรมวิชาการเกษตรเปิดเผยว่า ในปี 2569 กรมวิชาการเกษตรได้คัดเลือก นางสาวรัตฑณา จันทร์ดำ เกษตรกรปลูกพืชลำไย ตำบลหนองตอง อำเภอหางดง จังหวัดเชียงใหม่ เป็นผู้ที่ได้รับรางวัล “เกษตรกรดีเด่นแห่งชาติ สาขาการปฏิบัติทางการเกษตรที่ดีสำหรับพืช (GAP)” ตามนโยบายที่กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ได้มอบหมายให้ส่วนราชการในสังกัดดำเนินการคัดเลือกเกษตรกรที่มีผลงานดีเด่น เพื่อยกย่องประกาศเกียรติคุณและเผยแพร่ผลงานให้สาธารณชนทั่วไปได้รู้จัก และยึดถือเป็นแบบอย่างในแนวทางการปฏิบัติงานด้านการเกษตร

    นางสาวรัตฑณา หรือเป็นที่รู้จักกันในชื่อของ “แม่หลวงอ้อ” เป็นผู้ใหญ่บ้านป่าลาน ตำบลหนองตอง จังหวัดเชียงใหม่ ปลูกพืชลำไยพันธุ์อีดอ ภายในพื้นที่รวม 7.50 ไร่ ได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP พืช ลำไย ครั้งแรกในปี 2547 จนถึงปัจจุบัน และได้เข้าร่วมโครงการ GAP อาสากับกรมวิชาการเกษตร โดยผลักดันให้คนในหมู่บ้านหันมาทำเกษตรปลอดภัยและมีมาตรฐานรองรับ แต่เกษตรกรรายอื่นไม่ค่อยเห็นความสำคัญ ประกอบกับผู้ซื้อไม่ได้สนใจเรื่องมาตรฐานสินค้าเกษตร เรียกได้ว่า “แม้ไม่มีใบรับรองก็ขายได้”

    ด้วยความมุ่งมั่นตั้งใจประกอบกับความเป็นผู้นำชุมชน แม่หลวงอ้อ ได้ชักชวนเกษตรกรในหมู่บ้านเข้าร่วมโครงการการทำเกษตรปลอดภัยตามมาตรฐาน GAP จากแรกเริ่มมีสมาชิกเพียง 20 คน และขยายความสำเร็จขึ้นไปเรื่อย ๆ ปัจจุบันสามารถผลักดันให้เกษตรกรผู้ปลูกลำไยในหมู่บ้านได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP ครบทั้ง 154 ราย พื้นที่รวม 985 ไร่ พร้อมกับได้จัดตั้งเป็นกลุ่มเกษตรกรแปลงใหญ่ลำไยตำบลหนองตองได้สำเร็จ ซึ่งการได้รับการรับรองตามมาตรฐาน GAP ของกลุ่มเปรียบเสมือนประตูด่านแรกที่ทำให้เกษตรกรสามารถนำมาใช้แก้ไขปัญหาผลผลิตราคาตกต่ำได้ เนื่องจากก่อนได้รับการรับรองมาตรฐาน GAP ผลผลิตลำไยในพื้นที่มีปริมาณออกสู่ตลาดจำนวนมาก กลุ่มเกษตรกรได้ขายผลผลิตลำไยสดให้ล้งทำให้ไม่มีอำนาจต่อรองเรื่องราคา

     “แม่หลวงอ้อ” เป็นเกษตรกรที่มีการบริหารและการจัดการสวนตามระบบการจัดการคุณภาพ GAP พืช โดยสำรวจศัตรูพืชภายในแปลงเป็นประจำ 1-2 วัน/ครั้ง การกำจัดศัตรูพืชเน้นการใช้น้ำหมักจุลินทรีย์ที่ขยายเชื้อเอง และสารชีวภัณฑ์จากกรมวิชาการเกษตร ทั้งเชื้อราไตรโคเดอร์มา และบิวเวอเรีย และยังนำลำไยผลแตก เสียหายจากโรคแมลงและจากการตัดแต่งช่อผล รวมทั้งใบลำไยที่เหลือจากการตัดแต่งกิ่งและเก็บเกี่ยวผลผลิต นำมาทำปุ๋ยหมักใช้ในกลุ่มแปลงใหญ่เป็นการลดปัญหาขยะ และยังสามารถลดต้นทุนการผลิตได้ด้วย

      นอกจากนี้“แม่หลวงอ้อ” ยังเป็นผู้นำหาตลาดรองรับผลผลิตลำไยให้กลุ่มวิสาหกิจฯ เน้นตลาดภายในประเทศเป็นหลัก โดยทำสัญญาซื้อขายกับชุมนุมสหกรณ์การเกษตรภาคเหนือ จำกัด และจัดส่งผลผลิตให้กับห้างสรรพสินค้า Big C, Tops และ The Mall มีการกำหนดราคาในการซื้อ-ขายได้เอง ซึ่งผลผลิตของกลุ่มเป็นที่ต้องการของตลาดและมีไม่เพียงพอต่อการจำหน่ายจึงต้องรับซื้อจากเกษตรกรนอกกลุ่มเฉพาะที่มีใบรับรอง GAP เท่านั้น

    ปัจจุบัน “แม่หลวงอ้อ” มีความตั้งใจที่จะรณรงค์ให้เกษตรกรผู้ปลูกลำไยตำบลหนองตองปลูกลำไยพันธุ์สีชมพู พร้อมกับผลักดันลำไยพันธุ์สีชมพูให้เป็นสิ่งบ่งชี้ทางภูมิศาสตร์ (GI) ปัจจุบันมีการเพาะขยายพันธุ์ลงปลูกในพื้นที่ประมาณ 600 ต้น โดยได้มีการส่งมอบต้นกล้าลำไยพันธุ์สีชมพูให้กับสมาชิกแปลงใหญ่หนองตองรายละ 5 ต้น ทยอยให้ผลผลิตแล้วจำนวน 40 ต้น ซึ่งผลผลิตลำไยพันธุ์สีชมพูของสมาชิกแปลงใหญ่ได้ผลผลิตแล้วทั้งหมดจำนวน 2,000 กิโลกรัม ได้รับราคาดีและเป็นที่ต้องการของตลาด ในอนาคตหากทุกแปลงให้ผลผลิตแล้วแม่หลวงอ้อยังมีแผนที่จะขอการรับรองมาตรฐาน GAP ลำไยพันธุ์สีชมพูต่อไป