กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยกรมหม่อนไหม เผยแพร่ภูมิปัญญาการย้อมสีธรรมชาติ "ศรีลำดวน"ของกลุ่มสตรีทอผ้าไหมบ้านนวลละออ ตำบลละเอาะ อำเภอน้ำเกลี้ยง จังหวัดศรีสะเกษ ซึ่งนำใบและกิ่งสดของต้นลำดวนมาสกัดเป็นสีย้อมเส้นไหมและผ้าไหมจากธรรมชาติ ให้โทนสีเหลืองน้ำตาลอันเป็นเอกลักษณ์ นับเป็นหนึ่งในผ้าทอเบญจศรีของจังหวัดศรีสะเกษ ที่ช่วยเพิ่มมูลค่าให้แก่ผ้าไหมและสร้างรายได้แก่เกษตรกรในพื้นที่

   นางสาวนฤมล สงวนวงศ์ อธิบดีกรมหม่อนไหม เปิดเผยว่า จังหวัดศรีสะเกษ ได้ขับเคลื่อนผ้าทอ "เบญจศรี" เพื่อยกระดับและส่งเสริมผ้าทอของจังหวัด ซึ่งประกอบด้วยผ้า 5 ชนิด ได้แก่ ศรีมะเกลือ ศรีมะดัน ศรีกุลา ศรีลาวา และศรีลำดวน โดย "ศรีลำดวน" เป็นสีที่ได้จากต้นลำดวน ซึ่งเป็นต้นไม้ประจำจังหวัดศรีสะเกษ มีทั้งที่เกิดขึ้นเองตามธรรมชาติและปลูกเพิ่มเติมอย่างแพร่หลาย ดอกมีสีเหลืองหรือแดงตามแต่ละสายพันธุ์ และมีกลิ่นหอมเป็นเอกลักษณ์ จังหวัดศรีสะเกษจึงได้นำเอกลักษณ์ดังกล่าวมาเป็นหนึ่งในผ้าทอเบญจศรี พร้อมส่งเสริมให้เกษตรกรผลิตควบคู่กับการส่งเสริมการจำหน่าย

สำหรับขั้นตอนการย้อมสีธรรมชาติ "ศรีลำดวน" ที่เกษตรกรและผู้สนใจสามารถนำไปปฏิบัติได้ มีดังนี้  ขั้นตอนที่ 1 เตรียมน้ำสี นำใบสดพร้อมกิ่งลำดวนมาสับ แล้วต้มสกัดน้ำสีนาน 90 นาที จากนั้นกรอง เอาเศษใบไม้และกิ่งไม้ออกเพื่อไม่ให้ติดเส้นไหม โดยเส้นไหม 1 กิโลกรัม ใช้น้ำสีประมาณ 30 ลิตร

ขั้นตอนที่ 2 เตรียมเส้นไหม ละลายสารส้มในน้ำร้อน แล้วนำเส้นไหมลงแช่ประมาณ 20 นาทีหรือจนเส้นไหมอุ่น โดยเส้นไหม 1 กิโลกรัม ใช้สารส้ม 150 กรัม

ขั้นตอนที่ 3 แบ่งน้ำสีที่เตรียมไว้ออกเป็นสองส่วน ส่วนหนึ่งนำไปต้มสำหรับย้อมร้อน อีกส่วนหนึ่งใช้ย้อมเย็น โดยนำเส้นไหมลงแช่ในน้ำสีประมาณ 20 นาที

ขั้นตอนที่ 4 ยกเส้นไหมขึ้น แล้วนำน้ำสีจากการย้อมเย็นไปต้มรวมกับน้ำสีที่เตรียมไว้สำหรับย้อมร้อน (ทั้งนี้ หากไม่ได้แช่เส้นไหมในน้ำสารส้มก่อนย้อมเย็น สามารถนำสารส้มมาละลายในน้ำย้อมก่อนนำเส้นไหมลงย้อมในขั้นตอนนี้แทนได้)

ขั้นตอนที่ 5 นำเส้นไหมลงย้อมร้อนนาน 90 นาที ที่อุณหภูมิน้ำย้อมประมาณ 80 องศาเซลเซียส
พร้อมกลับเส้นไหมบ่อย ๆ

ขั้นตอนที่ 6 นำเส้นไหมขึ้นผึ่งให้เย็น ล้างด้วยน้ำอุ่น แล้วล้างด้วยน้ำเย็นจนน้ำล้างใสไม่มีสีตกค้าง (สามารถเติมทีโพลล์ลงในน้ำที่ใช้ล้างเส้นไหมได้) จากนั้นกระตุกเส้นไหมและผึ่งให้แห้ง ก็จะได้เส้นไหมย้อมสีธรรมชาติพร้อมนำไปใช้ประโยชน์ต่อไป

  อธิบดีกรมหม่อนไหม กล่าวทิ้งท้ายว่า กรมหม่อนไหมพร้อมส่งเสริมและเผยแพร่ภูมิปัญญาการย้อมสีธรรมชาติของชุมชน เพื่อให้เกษตรกรผู้ปลูกหม่อนเลี้ยงไหมและประชาชนผู้สนใจนำองค์ความรู้ไปปรับใช้ให้เหมาะสมกับทรัพยากรและพื้นที่ของตนเอง ซึ่งปัจจุบันเกษตรกรในจังหวัดศรีสะเกษได้ผลิตผ้าทอ "ศรีลำดวน" เป็นจำนวนมาก เพียงพอต่อความต้องการของผู้บริโภคทั้งในและนอกจังหวัด นับเป็นการต่อยอดภูมิปัญญาท้องถิ่นสู่การสร้างมูลค่าเพิ่มให้แก่ผ้าไหมไทย และสร้างรายได้ให้แก่ครอบครัวเกษตรกรได้อย่างยั่งยืน