แผนผลิตข้าวครบวงจร
16 เม.ย. 2560
1,823
.
 

 

ความเป็นมา

        แผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร คือ แผนการบูรณาการหลายหน่วยงาน ได้แก่ พณ. กษ. มท. ธ.ก.ส. GISTDA สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย สมาคมค้าข้าวไทย สมาคมผู้ประกอบการข้าวถุงไทย สมาคมโรงสีข้าวไทย สมาคมชาวนา สมาคมรถเกี่ยว ชาวนารุ่นใหม่ เพื่อจัดทำแผนการผลิต และการตลาดข้าวครบวงจร ประกอบด้วย 5 ส่วน คือ

   1) กำหนดอุปสงค์/อุปทาน
   2) ช่วงการผลิต
   3) ช่วงเก็บเกี่ยว
   4) การตลาดในประเทศ
   5) การตลาดต่างประเทศ

หมายเหตุ :  -พณ./กษ. การกำหนดอุปสงค์อุปทานข้าว 

                -กษ. การกำหนดพื้นที่เป้าหมายส่งเสริมการปลูกข้าวรอบที่ 1 และ  2 

                -สนง.กษ. พิจารณาความถูกต้องเหมาะสมพื้นที่เป้าหมายส่งเสริมการปลูกข้าว (SC) 

                -นบข. เห็นชอบคณะทำงานแผนข้าวครบวงจร (พณ.) 

องค์ประกอบแผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร

แผนประกอบด้วย 

     ส่วนที่ 1 การกำหนดอุปสงค์และอุปทาน โดยกำหนดการปลูกข้าวตามความต้องการในรอบที่  1  และรอบที่  2  แยกชนิดและจังหวัด  (ข้าวหอมมะลิ ข้าวปทุมธานี ข้าวเจ้า ข้าวเหนียว ข้าวอื่นๆ) 

     ส่วนที่ 2 ช่วงการผลิต โดย การวางแผนการเพาะปลูกข้าว การขึ้นทะเบียนเกษตรกรผู้ปลูกข้าว การจัดการปัจจัยการผลิตข้าว การลดต้นทุนการผลิตข้าว การประกันภัยพืชผล  การปรับเปลี่ยนการปลูกข้าวไปปลูกพืชที่หลากหลาย การวิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าว การพัฒนาชาวนารุ่นใหม่ 

     ส่วนที่  3  ช่วงการเก็บเกี่ยวและหลังเก็บเกี่ยว  โดยการสนับสนุนและบริหารจัดการเครื่องจักรการเกษตร  เพิ่มประสิทธิประสิทธิภาพและมาตรฐานโรงสี  และพัฒนา/ส่งเสริมการผลิตข้าวคุณภาพ Q ครบวงจรเพิ่มูลค่าเพิ่ม 

     ส่วนที่ 4 การตลาดภายในประเทศ โดยมาตรการชะลอผลผลผลิตออดสู่ตลาดเพื่อสร้างความเข้มแข็งของกลไกตลาดสร้างความเป็นธรรมทางการค้า  จัดทำและทบทวนมาตรฐานข้าวหอมมะลิ การวิจัยและพัฒนา 

     ส่วนที่ 5 การตลาดต่างประเทศ โดยการเจรจาตลาดต่างประเทศ ส่งเสริมภาพลักษณ์และประชาสัมพันธ์  สร้างการรับรู้และขยายตลาดข้าวคุณลักษณะเฉพาะ 

การดำเนินงาน

 

ผลที่คาดว่าจะได้รับ

ช่วยทำให้ได้ราคาขายที่เป็นธรรม และสูงขึ้น รวมทั้งลดต้นทุนการผลิต และเพิ่มผลผลิต

Q & A
1. Q: ทำไมจึงมีข้าวครบวงจรเกิดขึ้น 
  A: เกิดจากปัญหาสภาพการผลิตและการตลาดข้าวปัจจุบัน 6 ด้าน คือ
1) อุปสงค์อุปทานข้าว  
- อุปทานข้าวมากกว่าอุปสงค์
- ชนิดข้าวที่ปลูก (ข้าวหอมมะลิ ข้าวปทุมธานี ข้าวเจ้า ข้าวเหนียว ข้าวอื่นๆ) ไม่สอดคคล้องกับตลาดและลักษณะพื้นที่
- ความต้องการบริโภคข้าวต่อหัวต่อปีลดลง
2) ความเป็นธรรม  
- ข้าวต้นฤดูความชื่นสูง/ราคาต่ำ
- เกษตรกรขาดแรงจูงในการปรับปรุงคุณภาพข้าว
- ชาวนามักถูกเอารัดเอาเปรียบเรื่องเครื่องชั่ง เครื่องวัดความชื้น
- สถาบันเกษตรกรไม่มีความแข็งแรง ขาดอำนาจในการต่อรอง  
3) มาตรฐาน  
- มาตรฐานข้าวหอมมะลิไทยมีมาตรฐานเดียว ทำให้เป็นอุปสรรคในการแข่งขันตลาดในต่างประเทศ
- ขาดการกำหนดมาตรฐานข้าวสีและข้าวชนิดอื่นๆ สร้างความสับสนในตลาด
- โรงสีข้าวยังต้องพัฒนามาตรฐานให้เป็นสากลเพื่อให้สามารถแข่งขันได้ในตลาดโลกได้ เช่น GMP/HACCP
- การสร้างมาตรฐานของโรงสีและผู้ส่งออกให้มีความเป็นธรรม
4) ข้อมูลข่าวสาร
- ข้อมูลมีหลากหลายแหล่งมากขึ้น ทำให้เกิดความสับสน
- การเข้าถึงข้อมูลของแต่ละส่วนในตลาดข่าวมีไม่เท่าเทียมกัน ทำให้ความสามารถในการแข่งขันต่ำ
- ขาดข้อมูลการเชื่อมโยงราคาข้าวในแต่ละช่วงโซ่อุปทานและชาวนายังขาความเข้าใจในระบบข้อมูลข้าว
5) การจัดการ
- การจัดการพันธุ์ข้าวยังไม่ทั่วถึงและเพียงพอทำให้เกษตรกรต้องเก็บพันธุ์เอง พันธุ์ข้าวไม่มีคุณภาพ
- การบริหารจัดการในช่วงการผลิต (นาแปลงใหญ่ รถเกี่ยวนวดข้าว เครื่องจักรกลการผลิต ค่าเช่าที่นา)
6) นวัตกรรม
- สินค้าข้าวที่ซื้อขายในตลาดกว่า 90 % เป็นสินค้า Commodity ซึ่งการแข่งขันสูง แต่ความสามารถในการแข่งขันต่ำ สินค้าราคาต่ำ และไม่มีการสร้างมูลค่าเพิ่ม
- งานวิจัยมีปัญหาเรื่องการทำเป็นธุรกิจและทำเป็นอุตสาหกรรม
- สินค้านวัฒกรรมมีมูลค่าสูง มีความต้องการหลากหลาย มีคู่แข่งน้อย แต่การผลิตไม่คงที่เนื่องจากวัตุดิบไม่มากพอ
2. Q: ประเทศไทยการปรับกระบวนทัศน์สำคัญสำหรับอนาคตข้าวไทยอย่างไร
  A: 1) การตลาดนำการผลิต โดยนำอุปสงค์เป็นตัวตั้งในการกำหนดการผลิต และหาการตลาดรองรับ
2) แยกตลาด โดยแบ่งแผนการส่งเสริมและมาตรการตามลักษณะข้าว
3) ปรับโครงสร้างครบวงจร โดยแบ่งการเพาะปลูกตามความเหมาะสมของพื้นที่ และจูงใจเกษตรกรให้ปลูกพืชอื่น
4) สร้างความเป็นธรรม โดยเปิดเผยโปร่งใส ปรับปรุงกฎระเบียบและวิธีการ และสร้างการมีส่วนร่วม   
3. Q: แผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร คืออะไร 
  A: คือ แผนการบูรณาการหลายหน่วยงาน ได้แก่ พณ. กษ. มท. ธ.ก.ส. GISTDA สมาคมผู้ส่งออกข้าวไทย สมาคมค้าข้าวไทย สมาคมผู้ประกอบการข้าวถุงไทย สมาคมโรงสีข้าวไทย สมาคมชาวนา สมาคมรถเกี่ยวชาวนารุ่นใหม่ เพื่อจัดทำแผนการผลิตและการตลาดข้าวครบวงจร ประกอบด้วย 5 ส่วน คือ 1) กำหนดอุปสงค์/อุปทาน 2) ช่วงการผลิต 3) ช่วงเก็บเกี่ยว 4) การตลาดในประเทศ และ 5) การตลาดต่างประเทศ
หมายเหตุ :  
- พณ./กษ. การกำหนดอุปสงค์อุปทานข้าว
- กษ. การกำหนดพื้นที่เป้าหมายส่งเสริมการปลูกข้าวรอบที่ 1 และ 2
- สนง.กษ. พิจารณาความถูกต้องเหมาะสมพื้นที่เป้าหมายส่งเสริมการปลูกข้าว (SC)
- นบข. เห็นชอบคณะทำงานแผนข้าวครบวงจร (พณ.)
4. Q: แผนข้าวครบวงจรเชื่อมโยงกับนโยบายอื่นใน กระดาษ A4 อย่างไร 
  A: แผนข้าวครบวงจรสัมพันธ์กับนโยบายอื่นในการยกกระดาษ A4 ดังนี้
1) แปลงใหญ่ ทำนาแปลงใหญ่ โดยรวมกลุ่มเกษตรกรที่สนใจทำนาแปลงใหญ่ สนับสนุนเครื่องมือ อุปกรณ์ต่างๆ และการเชื่อมโยงด้านการตลาด ลดค่าปุ๋ย/ยาปราบศัตรูพืช ลดค่าเมล็ดพันธุ์ ลดค่าเช่าที่นา ลดค่าบริการรถเกี่ยว บริหารจัดการเครื่องจักรกลการเกษตร
2) Zoning by Agri-Map จัดทำมาตรการ/โครงการ โดยส่งเสริมปลูกพืชทดแทน และมาตรการรองรับด้านการตลาด ส่งเสริมปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ส่งเสริมการปรับปรุงบำรุงดิน
3) ระบบส่งน้ำ/กระจายน้ำ กำหนดระบบส่งน้ำและกระจายน้ำในพื้นที่เป้าหมายส่งเสริมการปลูกข้าวแยกรอบที่ 1 และรอบที่ 2 แยกรายจังหวัด และชนิดข้าว (หอมมะลิ หอมปทุม ข้าวเจ้า ข้าวเหนียว และข้าวอื่นๆ)
4) เกษตร GAP และ เกษตรอินทรีย์ กำหนดในนาแปลงใหญ่ จะให้เกษตรกรทำเป็นข้าว GAP หรือข้าวอินทรีย์
5) ธนาคารสินค้าเกษตร ส่งเสริมใช้เมล็ดพันธุ์ข้าวที่ดี โดยธนาคารเมล็ดพันธุ์ข้าว 
5. Q: ข้าวครบวงจรจะช่วยเกษตรกรอย่างไร
  A: ช่วยทำให้ได้ราคาขายที่เป็นธรรมและสูงขึ้น รวมทั้งลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มผลผลิต